Alm., Trompete
Fr., Trompette
İng., Trumpet
İta., Tromba veya Trombetta

Trompet Cavalerie
Dolaşım uzunluğu: 205 cm.
Uzunluğu: 54 cm.
Trompet Do
Dolaşım uzunluğu: 118 cm.
Uzunluğu : 54 cm.
Trompet Si b
Dolaşım uzunluğu: 132 cm.
Uzunluğu : 54 cm.

TROMPET Sİ b

Alaşımlı ağızlıklı soluklu bir çalgıdır.
Notası, ikinci çizgi Sol açkısı ile yazılır.
Diyapazona göre duyulusu, bir büyük ikili aşağıdandır.
Solo ve eşlik görevi verilir.
Armoni Mızıkalarında, en az iki partisi bulunur.
Ses rengi, açık ve parlaktır.
Sağ elin 1,2 ve 3 ncü parmakları, pistonlar üzerinde, sol el çalgının altından destek görevi yaparak, çalgının ağızlık bölümü dudaklara dayatılır ve yere koşut bir tutuşla çalınır.
Dudakların; kusursuz, dişlerin; düzgün ve eksiksiz (ön dişler) olması, aranılan nitelikler arasındadır. Bu çalgıya başlamak için, on - oniki yaş normaldir. Ancak, yirmibeşinden sonra öğrenmeğe çalışmak, gereksiz bir gayret olur (yeni başlayanlar için). Günlük çalışma konusunu, dudakların ve bünyenin dayanıklılığına bırakmak gerekir. Çünkü, çok çalışmak isteyen bir çalgıdır. Bununla beraber, her gün en az, dört saat çalışılmalıdır.
Bu çalgının geçmişi, çok eski yıllara dayanır. Tanınmış olan iki biçiminden, düz ve pistonlu olanlarından, bugün en çok kullanılanı; Si b sesinde ve pistonlu olanıdır. Çok eski devirlerdeki zafer törenlerinin en başta söz edilen çalgısı, düz Trompetlerdir. Bu Trompetlere piston düzeni ancak ondokuzuncu yüzyıl başlarında konuldu, önceleri İtalyan Operalarının Orkestralarında yer aldı. Besteciler armonik sesler veren düz Trompeti kullandılar. Sonra, Bach ve Haendel çağında yaygınlıkla kullanılan bir çalgı oldu. Klasik bestecilerin Orkestralarında iki Trompetle yetindiklerini, Wagner ile yeniden önem kazandığını söylerken, bu deyişe koşut olarak, çalgının gelişme zamanını da düşünmek gerekir, pirinçten yapılma, ağızlıklı ve pistonlu Trompetler günümüzde gelişme devrim tamamlamış durumdadır. Çalgıya piston düzeni eklendikten sonra, çeşitli seslerde yapıldı. Bir zaman Fa ve Mi b seslerinde yapılanlar kullanıldı. Şimdi bunların yerine Do ve Si b seslerinde yapılanlar kullanılmaktadır. Artık Fa ve Mi b sesleminde olanlar pistonsuz Trompetlerdir. İnce bölüm seslerinin çıkarılabilmesi oldukça güçtür. Bu sesleri sağlamlıkla çıkartabilecek çalıcılar gereklidir. Parlak ve gür bir sesi vardır. Kalın bölümün ilk iki notası, ince bölümün son üç notası dışarı kalmak üzere diğer seslerde yazılacak tüm ezgileri, parlak, kusursuz ve başarı ile seslendirebilir. Sesleri acı bir özellik taşır. Bu özelliğini kapatmak için yanında Kornete de yer verilmesi zorunludur. Armoni Muzikaları için, çoklukla iki Trompet partisi yazılır. Eğer çalıcı, parti sayısından 1 çok ise, bu durumda birinci partiyi; 1, ikinci partiyi; 2 kişi çalar. 2 çok ise, her iki partiye de; ikişer çalıcı verilir. Eğer dört parti varsa, bu partilerin dağıtımı şöyle yapılır:
a. 1 nci parti, 1 nci Trompete
b. 2 nci parti, 1 nci Kornete
c. 3 ncü parti, 2 nci Kornete
d. 4 ncü parti, 2 nci Trompete verilir.
Topluluk içerisinde, Kornetlerle ve Trombonlarla birleştirilmiş Trompetler P., ve PP., seslerine çok iyi bir etki yapar. Bu çalgı, Armoni Muzikalarının pistonlu ve sürgülü Trombonları ve bütün alaşımlı çalgıları ile çok iyi birleşir. Yapılışı, çabuk notaların çalınmasına elverişlidir. Bağlı - bağsız, dilli, çift dilli, diatonik, kromatik ve çabuk ezgileri kolaylıkla başarabilir. Eşlik ezgilerindeki uzun seslerde, düzen (akor) durumundaki Trompet partilerini; sekizli, altılı, beşli ve üçlü aralıklar ile kullanmalıdır. Bu gibi durumlarda, uyumsuz aralıkları zorunlu olmadıkça kullanmamalıdır. Sürekli uyumsuz (dissonan) aralıkları ve özellikle, dörtlü aralığı sert bir etki bırakacağından kullanmaktan çekinmelidir.
Ezgilerin tatlı ve gür sesçisi Trompet için, tüm duygulan seslendirmek kolaydır. Yeter ki, onun anlatım gücüne uygun ezgiler oluşturulsun. Dinletilerde, erkekçe duyguların çizgilenişi beliriyorsa içinizde; Trompetin varlığını öğrenmiş olursunuz.
ÇİFTLEMELER

SESDAŞ ÇİFTLEME: Trompet ile Büyüt Flüt, Trompet ile Obua veya Trompet ile Klarnet: Trompet egemendir. Duyuluş kuvvetlenmiş, Trompet yumuşatılmış olur. Çoklukla (F) de yapılır.
SEKİZLİDEN ÇİFTLEME: Trompeti bir sekizli yukarıdan çiftlemek için, üç veya dört (iki Büyük Flüt ve Obua gibi) çalgı düşünülür.
Trompet ile Trombon: Kullanılır.
Trompet ile Korno: Pek kullanılmaz.
Alaşımlı çalgılar, sesdaş olarak katlanmağa elverişlidirler. Bir ezginin seslendirilişinde bu düşünceye yer verilmesi kusur değildir, örneğin, üç Trombonun veya dört Kornonun birden aynı ezgiyi seslendirmesine çok rastlanır. Bu durumda, duyuluş çok dolgun ve kuvvetli olur. Alaşımlı çalgıların sekizli biçiminde çiftlenmeleri daha iyi sonuçlar verir.
Trompetin kökeni, kornonunki ile aynıdır. Elde bulunan kalıntılardan anlaşıldığına göre trompet, bronz çağından oldukça önce kullanılmıştır. Eski çağın bütün halkları tarafından kabul görmüş, daha sonra Doğu ve Müslüman dünya tarafından benimsenmiştir.
En eski çağlardan beri trompetin sesleri dini ve kutsal bir karakter olarak kabul edilmiştir. İbranilerin dini kitabı Tevratta, Tanrı Musaya; ’’ iki gümüş trompet yap, büyük olsun ve onlarla halk yığınlarını çağırabilesin ‘‘ der.
Eskiden kullanılan trompetler düz, uzun ve kalak kısmı yukarı doğru eğikti. Daha sonraları S şeklinde trompetlerde kullanılmıştır. Mısır’da kullanılan trompet, aşağı gelen tarafı kalak şeklinde yukarıya doğru kıvrılmış bir borudan ibaretti.
Romalıların da başlıca çalgıları Flüt (Tibia) ile trompetti. Bu çalgı buccina adı verilen eğik bir trompetti. Buna paralel olarak, kalak kısmı geniş ve sert olan kısa bir trompet tipi gelişir. Bunun taslağı, günümüzden 1500 yıl kadar önce Mısır’da görülür.
Orta çağın ilk zamanlarından beri Avrupa’da kullanılan trompet iki tip uzunluk ve ses genişliği nedeniyle iki önde gelişmiştir. Biri modern trompet’e diğeri trombona götürmüştür.
Trompetin uç ( kalak ) kısmını kıvırma denemeleri çok fazla olmuştur. Oval şeklini alması 16. ncı yüzyılın sonunda gerçekleşir.
Trompeti 1607 yılında Monteverdi’nin Orfeo’sunda, 1674 de Lulli’nin Alceste’sinde ve 1675 de Legrenzi’nin Polymnice ve Eteocle isimli eserinde görüyoruz. Monteverdi’nin Orfeosunda Clarino denilen ince sesli trompet ve üç adet de surdinli trompet vardır. Bu arada şunu da belirtmek gerekir ki 17. nci yy. da çok yaygın olan surdin, 18. nci yy. da kaybolmuş ve Wagner ( 1813-1883 ) ile tekrar ortaya çıkmıştır. 1630-1640 yıllarına doğru, Toscane Dükü, ikinci Ferdinand’ın ünlü trompetçisi Fantini, Frescobaldi’nin virtüozite gerektiren, trompet ve org için bestelerini ve sonatlarını çalmıştı. 1690 da Purcel, Diocletian isimli eserinde trompet ve insan sesi için bir dialog yazmış, aynı asırda A. Scarltti ( alla Riva del Tebro ) ve Campra ve daha sonra Haendel Le Festind ‘ Alexandre da ve Samson adlı eserlerinde trompete önemli yerler vermişlerdir. Özellikle Bach ve Telemann eserlerinde enstrumantal ve dramatik, dini ve din dışı olarak yer vermişlerdir.
Bilindiği gibi trompet o zamanlar bugün ki gibi gelişmiş değildi. Korno gibi trompet’in de perdeleri olmadığı için sadece uzunluğuna göre, temel doğal armonik sesler çıkartabiliyorlardı. Oysa, trompet’ de diatonik bitişik sesler ancak 7nci sesten itibaren, ve kromatik sesler ise 11nci sesten itibaren elde edilir. Bu durumda, çalgı ancak çok ince seslerde bitişik sesleri kullanarak melodiyi çalabilir. Bu nedenledir ki Bach ve Haendel 16ncı ses’e kadar ve hatta bazen 18nci ses’e kadar kullanmışlardır.
Uzun süre bu partiler küçük re trompetle çalınmış, bir süreden beri tercihen si b küçük trompetle çalınmaktadır. Çok ince ses kullanma alışkanlığı zamanla kaybolmuş ve klasikler daha değişik bir düşünceyle trompeti orkestralarına almışlardır.
1826 yıllarına doğru Fransa’da iki pistonlu trompet görülür. Mayence’da Müler ve Leipzig’de Stattler trompete bir üçüncü piston ilave ederler. Böylece trompet bugünkü modern şeklini bulmuş olur. Bach’ın eserlerinde kullanılmak üzere Paris’te Semler tarafından 4 pistonlu si b-fa küçük trompet imal edilmiş olup, 4ncü piston sadece ton değiştirme içindir.
Çok büyük avantajlarına, üstünlüklerine rağmen, inatcı bir peşih yargı kurbanı, pistonlu trompet uzun süre kullanılmamıştır. Ancak 19ncu asrın sonuna doğru orkestraya kabul edilmiştir. 1920 yılına kadar kullanılan trompet daha ziyade fa trompetti, ( halihazırda kullanılan do trompetten dört ses yukarıdan duyulur ) ve bugün gözden düşmüştür. Günümüzde üniversel olarak kabul edilen si b trompettir. Bununla beraber, Fransa’da, İspanya’da ve Belçika’da orkestralarda do trompet bulunur. Diğer memleketlerin trompetçileri do trompeti istisnai olarak, do trompeti gerektiren modern Fransız eserlerin icrasında kullanırlar. Oysa re küçük trompet ve si b-fa piccolo çok ince sesli trompet, barok müziğinin durmaksızın büyüyen modası sayesinde çok kullanılır olmuştur.
Anatomisi-Ses Genişliği-Tekniği-Karakterleri
Trompet kendi etrafında döndürülmüş bir borudan meydana gelmiştir ( temel tonaliteye göre uzunluğu değişir ) ve üstüne pistonlar yerleştirilmiştir. Bir akort kulisi mevcuttur. Bir uç kısmını kalak kısmını teşkil eder, diğer uç kısmında ise ağızlık bulunur. Trompet bir transpozitör çalgıdır. Do trompet hariç, Sol anahtarı ile yazılır. Do ve si b trompet’in ses genişliği kromatik olarak diğer bütün pistonlu çalgılar gibi kompledir. Ses genişliği iki oktav ve bir majör altılıdır.
Si b trompet, riske girmeksizin mi natürele kadar ses verir ( Do trompetten yarım ses yukarıda ). Si b küçük ince trompet, si b trompetin bir oktav ince sesini verir, ancak do’ya kadar çıkabilir. J.S. Bach’ın 2nci Brandenburg konçertosunun la sesi hariç, Fa ve Sol’ün ötesinde kullanılmamıştır. Do bas trompet sol anahtarı ile yazılır ve yazıldığından bir oktav aşağıdan duyulur ve Re’ye kadar çıkar.
Trompetin tekniği kornoya benzer, fakat ajilitesi kornodan üstündür. Modern eserlerdeki her tür tril, arpejleri rahatça yapabilir. Flüt gibi üç çeşit artikülasyonu basit, ikili, üçlü dillileri istediği gibi kullanır. Buna Flatterzunge ( çabuk dil döndürme ) imkanı dahil edilebilir ve çeşitli surdinlerin yardımı ile tınısı değiştirilebilir. Böylece F içinde sataşıcı bir renk alabilir, bakın karikatürsi ( Petrouchka-Stravinsky ), veya PP larda çok tatlı bir renk alır. Obua ve korangle ile çok iyi bağdaşır ( Lamer-Debussy ). Bazı tip surdinler, caz aksesuarlarından alınan ’’ wa-wa ‘‘ gibi surdin trompete komik bir etki olanağı sağlar.
Diğer çalgılarınki gibi, trompetin de şahsiyeti çeşitlidir, çoktur. Sadece yukarıda bahsedilen orijinal karakteristiğini muhafaza etmez, aynı zamanda ekspressif ( anlatımlı ) alanları da yaygındır. Şüphesiz zengin fanfarları çalabilir ( Mouret, Senfonik Süit ) veya notaların bezediği, görkemliği veya sevinçleri gözler önüne serer ( J. S. Bach, 2. Brandenburg Konçertosu ), fakat murakabeye varmayı, mistik ( Wagner, Parsifal Prelüdü ), lirik ve tutkulu olmayı bilir; bütün orkestra üzerinde gezinerek teselli edici bir temi şarkı söyler gibi çalabilir ( Honegger Jeanne d’ Arc au bucher- Odun yığını üzerinde yanan Jeanne d’ Arc ) veya geniş bir şekilde görkemli ve ışık saçan bir temi inşad edebilir ( Honneger, telliler için senfoni ), şikayetçi ve yumuşak olabilir ( Desenclos, Threne ) veya kendini değişik arpejlere verir ( Koechlin, Heures Persanes- İran Saatleri ) veya ışıldayan kromatik gamlar çalabilir. ( Dukas, La Peri ). Ayrıca solist olarak kullanılışları vardır, kornolarla birleşir ve onların sonoritesini aydınlatır, aynı şekilde trombonlarla ve çok daha fazla kombinezonlar mümkündür. Trompet, oda müziğinde gittikçe geniş bir yer bulur, ve barok eserlerinde zengin olan solist repertuarı son yıllarda, çok başarılı, anlatımlı modern eserlerle devamlı olarak çoğalmaktadır.

TEŞEKKÜRLER.

Teşekkürler emeğinize sağlık.