Açık kişiler arası ilişkileri artıran çeşitli iletişim becerilerini kullanan öğretmenler öğrencilerle sınıf sorunlarını tartışmayı ve sınıf olayları hakkında öğrenciden geri bildirim almayı benimsemektedirler. Öğretmenler seçtikleri öğretmen-öğrenci ilişkisinin türüne bakmaksızın bu bölümde tanımlanan iletişim becerilerini kullanabilirler. Daha açık ve etkileşime dayalı bir sınıf yönetim biçimi seçmek öğretmenin sınıfını daha etkili olarak yönetmesini sağlamaktadır. Etkili iletişim becerileri iyi bir sınıf yönetiminin temelini oluşturmaktadır. Etkili iletişim becerileri kullanmaksızın iyi yönetilmiş bir sınıf ve olumlu bir öğrenme çevresi yaratmadaki diğer tüm girişimler genellikle kısa süreli ve ciddi olarak sınırlanmış olacaktır. Özen gösterici kişiler arası etkileşimler güven, güvenlik, ait olma ve benlik saygısı gibi önemli bireysel ihtiyaçların karşılanmasında önemli bir yere sahiptir. Öğrencilerin önemli ihtiyaçlarını karşılayan ilişkileri yaratmaya ek olarak, etkili iletişim becerilerini kullanmak kendi ihtiyaçlarımızı daha etkili bir şekilde karşılamamıza ve mesleki amaçlarımızı gerçekleştirmemize yardım etmektedir. Bu bölümde sunulan becerileri kullanmak bize aşağıdaki konularda yardım sağlamaktadır:
1.Sıcak ve arkadaşça olma ve öğrencilerle ilişkilerden hoşlanma.
2.Kendi ihtiyaç ve isteklerimizi sınıf içinde açıkça ifade etme.
3.Öğrencileri daha iyi anlama ve kabul etme ve onlara karşı daha olumlu duygular geliştirme.
4.Öğrencilerin kendilerini anlaşılmış ve özen gösterilmiş hissettiği ve böylece bize ve akranlarına daha olumlu tepki vereceği bir ortam yaratma.
İletişim becerileri mesaj gönderme ve mesaj alma becerileri şeklinde iki kategoriye bölünmektedir. Gönderme becerileri birisiyle konuşulduğunda yaygın olarak kullanılan becerilerdir. Mesaj alma becerileri ise daha etkili bir dinleyici haline gelmede kullanılabilen tekniklerdir. İletişim becerilerinin kullanımı şu dört varsayıma dayanmaktadır.
1.Problemleri çözmede öğrencilerle sorumluluğu paylaşmayı dileriz.
2.İçinde bulundukları atmosfer onların öyle olmasını sağladığında, öğrencilerin çoğu zaman sorumlu bireyler olduklarına inanırız.
3.Bir probleme birden fazla perspektif olabileceğini kabul eder, bizimkinden daha geçerli olabilecek görüş açılarını gözden geçiririz.
4.Öğrenci-öğretmen ilişkisindeki (karşılaşmasındaki) hedefimizi 'kazanmak' olarak algılamayız.
Bu yöntemler kapalı, otoriter ve öğrencilerle üçüncü tür ilişkiler oluşturmayı dileyen öğretmenler için çok az değerli olacaktır.
Gönderme Becerileri
Gönderme Becerileri üç genel sınıfa ayrılmaktadır ve bu üç beceri karşılıklı olarak ilişki halindedir.
1.Öğrencileri değiştirmeye ihtiyacı oldukları davranışlarla karşılaştırma becerileri
2.Öğrencilere akademik performansları hakkında geri bildirim verme becerileri
3.Ööğrencilere olumlu beklentileri sunma becerileri
Uygun olmayan ya da rahatsız edici davranışlarla yüzleştirmede iletişim becerileri
Aşağıdaki yöntemler öğrenci ile ilişkileri geliştirmede (iyileştirmede) öğretmene yardım edecektir.
1.Problem davranış ile olduğu anda baş etme: Küçük çocuklar daha çok 'şimdi' yönelimlidirler. Günlerden sonra konuları gündeme getirmenin etkili bir yöntem olmadığı ve öğrenciye haksızlık olacağı düşünülmektedir. Bunun için önemli konuları mümkün olduğunca olduğundan hemen sonra tartışmak en iyisidir. Bazı durumlarda ise öğrenci ile tek başına konuşabilene kadar ve öğrenci kendi duyguları üzerinde daha iyi bir kontrol sahibi olana kadar beklemek gerekecektir.
2.Onlar hakkında konuşmaktan ziyade doğrudan öğrencilere konuşma: Öğrenciler kendileri hakkında söylenilenleri becerikli bir şekilde sunulan doğrudan geri bildirimden daha incitici bulmaktadırlar. Davranışları hakkında öğrencilere doğrudan bazı değerlendirmeler yapmak, bir yetişkin olarak öğretmenden geribildirimini almalarını ve aynı zamanda onlara saygı duyulduğunu hissetmelerini sağlayacaktır.
3.Kibar bir şekilde konuşma: Olumlu etkileşimleri yaratmada 'teşekkür', 'lütfen', 'kusura bakma' gibi basit kibarlık ifadeleri kullanmaktan başka hiçbir şey daha etkili değildir. Öğretmenler öğrenciler için önemli modeller olarak işlev gördüklerinden öğrencilerle etkileşimlerinde kibar bir dil kullanmaya özen göstermeleri gerekmektedir.
4.Göz iletişimi kurma ve sözel olmayan mesajların farkında olma: Eski bir deyişle çocuklar yetişkinlerin ne dediğinden çok ne yaptığına daha sık tepki verirler. Küçük çocuklar yetişkinlere bağımlı olduklarından yetişkinlerin sözel olmayan mesajlarını okumaya daha eğilimlidirler. Bu yüzden sözel olmayan mesajlarımızı sözel mesajlarımızla uyumlu bir şekilde sunma girişiminde bulunmak önemlidir.
Eğer bir öğrenci ile konuşurken onun omuzlarından aşağı bakıyorsanız, öğrenci sizin onun hakkında olumlu hissettiğinize ve saygıyla ilgilendiğinize inanmakta zorlanacaktır. Benzer olarak bir sınıfta kızgın olmadığınızı bağırarak söylerseniz, öğrenciler sözcüklerden çok ses tonunu dinlemeye daha çok eğilimli olacaklardır.
5.'Ben dili' kullanma yoluyla ifadeler için sorumluluğu alma: Sürekli ve ciddi davranış problemleri yaşayan öğrenciler sıklıkla sosyal biliş becerilerinde de sorunludurlar. Basitçe ifade etmek gerekirse diğer insanların görüş açılarını anlama ve takdir etmede akranları kadar yeterli değildirler. Örneğin, bir öğretmenin onların konuşmasından niçin sıkıldığını ya da saldırgan ve kaba davranışlarına rağmen akranlarının onlarla niçin oynamak istemediğini anlamayabilirler. 'Ben' mesajı diğer insanların bakış açılarını anlamayı öğrenmede bir yöntemdir. Eğer bir öğrenciye 'problem yaratıyorsun', 'yine geç kaldın' dersek öğrenci büyük olasılıkla kendini saldırılmış ve savunucu hissedecektir. Bununla birlikte eğer 'o davranış benim dikkatimi dağıtıyor. Ve ben ders anlatırken sen konuştuğunda kendimi rahatsız hissediyorum' dendiğinde öğrenci kendisinin diğer insanlar üzerindeki etkisi hakkında yararlı bazı bilgilere sahip olacaktır. Ben mesajı öğrencinin davranışı, onun öğretmen üzerindeki etkisi ve öğretmenin yaşadığı duygu sırasını izlemelidir. 'Benim sözümü kestiğin zaman dikkatim dağılıyor ve diğer öğrencilere yardım etmekte zorlanıyorum ve engellenmiş hale geliyorum' gibi.
6.Soru sormadan ziyade değerlendirmeler yapma: Çocuklar yaramazlık yaptığında sıklıkla soru bombardımanına tutulurlar. Bu durum çocuğu savunucu bir duygu içinde bırakır. 'iyi misin?', 'birkaç dakika için sınıfı terk etmek ister misin?', 'yardım edebilir miyim?' gibi sorular son derecede yararlıdır. Bununla birlikte öğretmenler soruları değerlendirmeler ile değiştirme fırsatının farkında olmalıdırlar. Geç kalan bir öğrenciye 'neredeydin' yerine 'geç kaldığın için merak ettim. Çünkü alan gezisi için 5 dakika içinde ayrılmak zorundayız' şeklinde bir tepki verilebilir.
Öğrencilere akademik performansları hakkında spesifik geri bildirim verme becerileri
Bu konuda yapılan çalışmalar öğretmenlerin öğrencilere geribildirim vermede belirgin bir şekilde etkili olmadığını göstermiştir. Öğrencilere akademik performansları hakkında geri bildirim verirken şu üç sorunun sorulması yararlıdır: 'Ne kadar?', 'Kime' ve 'Ne tür?'. Ne kadarın yanıtı belki biraz fazla fakat çok fazla olmamalı şeklindedir. Kime etkili geribildirim verilmeli sorusunun yanıtı beklentinin etkileri konusuyla yakından ilişkilidir. Olumlu ve tanımlayıcı geribildirim, yalnızca yüksek başarı gösteren ya da bu geribildirimi almak için sosyal becerisi olan öğrencilerin almayacağı bir biçimde dağıtılmalıdır. Gerçekte araştırmalar olumlu geribildirimin düşük sosyo-ekonomik ve düşük başarı düzeyindeki öğrenciler üzerinde daha etkili olduğunu ve bu öğrencilerin en az olumlu geribildirim alan grup olduğunu göstermektedir.
Hangi tür geribildirimin en etkili olduğu sorusunun yanıtı anahtar bir soru olarak karşımıza çıkmaktadır. Öğretmenlerin kullanabileceği en önemli iletişim becerilerinden birisi öğrencilerin kendi başarıları için sorumluluk almasına yardım eden spesifik, açık ve tanımlayıcı geribildirimdir. Öğrencilerin performanslarını etkileyen kendi kontrolleri içindeki faktörlere odaklaşmalarına yardım eden geribildirim ya da övgüler onların içsel bir kontrol geliştirmelerine izin vermektedir. Öğrencilere olumlu geribildirim verme becerilerini geliştirme yoluyla öğretmenler, öğrencilerin kendi başarıları için övünme ve okul çevresini olumlu yollarla kontrol etme yeteneklerine daha iyi değer biçmelerine yardım edebilirler. Öğrencilere etkili geribildirim (övgü) vermenin üç niteliği vardır:
a) Yakınlık: Övgü basit bir şekilde genel bir güdüleyici olarak kullanılmaktan ziyade istenen davranışların hemen arkasından verilmelidir.
b) Spesifik olması: Övgü pekiştirilmekte olan spesifik davranışı tanımlamalı. Öğretmen övgüsünün en güçlü yanı öğrenci performansının hangi yanlarının övgüye değer olduğunu söylemek ve aynı zamanda öğrencinin çalışmasının niteliğinden ne kadar etkilendiğini göstermesidir. Bir diğer deyişle etkili övgü bilgi verici geribildirimi ve içten bir öğretmen onayını kapsamalıdır.
c) Uygunluk: Övgü duruma ve kişiye uygun olmalı. Başarısı yüksek ve yaşı büyük öğrenciler övgünün başlıca güdüleme ve teşvik için kullanıldığının farkındadırlar ve övgüyü gereksiz bulabilirler. Bir diğer deyişle övgü öğrencinin yaşına ve düzeyine (akademik ve davranış açısından) uygun olarak düzenlenmelidir.
Öğrencilere olumlu beklentileri sunma becerileri
Kural ve prosedürlerin açık bir şekilde ifade edilmesi ve tutarlı olarak uygulaması; problemleri olduğu anda ve kısa sürede çözme; öğrencilerin derse katılımı ve dersle ilgili aktiviteleri yürütmelerini sağlamada mümkün olduğunda zorlayıcı müdahaleler kullanmama; pozitif bir perspektife sahip olmanın önemini vurgulama; yaramazlık ve yetersizliklerle aşırı uğraşmama; geliştirilmesi gereken yönler için düzeltici geribildirim verme ve zorlukla karşılaştıklarında yardım sağlama yoluyla öğretmenler sınıfta olumlu bir atmosfer yaratmaya katkıda bulunabilir. Ayrıca beklentilerini iletmede aşağıda belirlenen tutum ve davranışları benimseyebilir.
" Ders için uygun öğretimsel amaçları belirleme
" Öğrencilerin çalışmaları tatmin edici bir şekilde yaptıklarından emin olma
" İyi bir çalışma yapacağı konusunda öğrenciye güvenme
" Kendine güveni destekleyen 'sen yapabilirsin' tutumu oluşturma
" Karşılaştırmalı değerlendirmelerden kaçınma
Görüldüğü gibi öğretmenin öğrenciden beklentilerini açıkça ifade etmesi sınıfta ortaya çıkacak problemlerin kısa sürede çözümlenmesini sağlamakla kalmayacak aynı zamanda ilerde olabilecek potansiyel sorunları da önleyici bir işleve sahip olacaktır. Öğrencilerle açık iletişim kurma konusundaki tutarlı ve ısrarlı tutumlar, öğretmenin sınıf kontrolünü daha az enerji harcayarak gerçekleştirmesini beraberinde getirecektir. Böyle bir ortamda etkili bir öğrenme ve olumlu bir sınıf atmosferi oluşturmak da kolaylaşacaktır.
Arama
Üye Listesi
Takvim
Yardım
