23-02-2008, 12:25 PM
Tam Adı
: Andora Prensliği
Yüzölçümü
: 468 km²
Başkenti
: Andora Le Vella
Para Birimi
: Euro
Dili
: Katalanca
Nüfusu
: 68 403 kişi (2002 tahmini)
Ortalama Ömür
: 83.48 yıl (2002 tahmini)
Okur Yazarlık Oranı
: % 100
Kişi Başına Düşen Milli Gelir
: 19 000 $ (2001 tahmini)
Avrupa'nın güney batısında, Fransa ile İspanya arasındaki Pirene dağlarında kurulmuş küçük bir prensliktir. Pirene dağları üzerinde çok sayıda önemli yolun kavşak noktasında yer almaktadır.
Denize kıyısı olmayan ülkenin, toplam 120.3 km olan kara sınırının; 56.6 km'si Fransa, 63.7 km'si İspanya iledir.
Toplam 468 km² alan kaplayan Andora arazisinin tamamı kara yüzeyidir.
Ülkenin en alçak yeri 840 m ile Riu Runer iken, en yüksek yeri 2 946 m ile Coma Pedrosa Tepesidir.
Dağlık Andora'da uzun süreli izolasyon ve yoksulluktan II Dünya Savaşından beri gelişen turizm sayesinde zenginleşmiştir. Büyüyen ekonomisi ve gelir vergisi olmaması nedeniyle ülke yasal ve illegal pek çok göçmen çekmektedir.
Ülkenin Tam Adı
: Andora Prensliği
Kısa Adı
: Andora
Yönetim Şekli
: Parlamenter demokrasi
Başkent
: Andora la Vella
Kurtuluş Günü
: 1278 (was formed under the joint suzerainty of France and Spain)
Milli Tatil Günü
: Our Lady of Meritxell Day, 8 September (1278)
Ülke toplam 7 eyaletten oluşmaktadır. Bu eyaletler; Andorra la Vella, Canillo, Encamp, La Massana, Escaldes-Engordany, Ordino, Sant Julia de Loria.
Anayasa: Andora'nın ilk anayasası 1991'de yazılmış, 14 Mart 1993'te de referandum ile onaylanmıştır. 4 Mayıs 1993'ten beride yürürlülüğe girmiştir.
Adli Sistem: Fransız ve İspanyol sivil hukuk sistemine dayanır.
Oy Hakkı: 18 yaşını dolduran herkesin oy hakkı bulunmaktadır.
Yürütme Dalları:
Devlet Başkanı:Fransız Cumhurbaşkanı Jacques CHIRAC'ı (17 Mayıs 1995'den bu yana) Frederic de SAINT-SERNIN temsil ederken, İspanyol Kralı Episcopal Monseigneur Joan MARTI Alanis (31 Ocak 1971'den bu yana) Nemesi MARQUES OSTE temsil etmektedir.
Hükümetin Başı: Yönetim Konseyi Başkanı Marc FORNE Molne (21 Kasım 1994'ten bu yana).
Seçimler: Yönetim Konseyi Başkanı Genel Konsey tarafından seçilir ve Fransız-İspanyol temsilcileri tarafından atanır. Son seçim 4 Mart 2001'de yapıldı ve Başkan dört yıl görev yapar.
Seçim Sonuçları: Marc FORNE Molne yeniden başkan seçildi.
Kabine: Yönetim Konseyi Konsey Başkanı tarafından belirlenir.
Yasama Dalları:
Seçimler:
Seçim Sonuçları:
Adli Dallar:
Politik Partiler ve Liderleri:
Politik Baskı Gurupları ve Liderleri: Bilinmiyor.
Katıldığı Uluslar Arası Organizasyonlar: CCC, CE, ECE, ICAO, ICRM, IFRCS, Interpol, IOC, ITU, OSCE, UN, UNESCO, WHO, WIPO, WToO, WTrO (Gözlemci)
Uluslar Arası Çevre Anlaşmaları:Taraf Oldukları: Tehlikeli Atıklar.
Uluslar Arası Sorunları:
Anlaşmazlıklar: Ülkenin birkaç küçük sınır problemi vardır.
Ülke dağlık olup yüksek zirveler 3000 m'ye yaklaşmaktadır. Dağlar dar ve derin vadilerle parçalanmıştır.
Doğal Afetler: Çığ ve heyelan ülkenin en önemli afetleri arasında yer almaktadır.
Çevre konusunda önemli noktalar: Orman tahribi; dağlık sahalardaki çayırlar erozyon nedeniyle tahrip olmaktadır; hava kirliliği; atık sular ve katı atıklar çevreye zarar vermektedir.
Karasal iklim koşullarının etkili olduğu ülkede yaz aylarında sıcaklık 30°C'ye ulaşmakta, kışın ise -20°C'ye düşmektedir ve kar yağışlı geçmektedir.
Bol miktarda yağış aldığı için geniş çayır alanları ve iğne yapraklı ormanlar bulunmaktadır.
Ülkenin en önemli şehri başkent Andora la Vella'dır. Diğer şehirleri küçük kasabalar halindedir.
Ülkede İspanyol ve Fransız kökenli insanlar yaşamakta ve İspanyolca ile Fransızca konuşulmaktadır; komşu ülkelere göçten dolayı son yıllarda nüfus artışı yavaşlamıştır. Halkın çoğu vadilere kurulmuş yerleşmelerde ve özellikle başkent Andora'da yaşamaktadır.
Nüfus: 68,403 kişi (2002 tahmini)
Yaş yapısı: 0-14 yaş: % 15.2 (erkek 5,456 kişi; kadın 4,951 kişi)
15-64 yaş: % 71.9 (erkek 25,855 kişi; kadın 23,311 kişi)
65 yaş ve üzeri: % 12.9 (erkek4,425 kişi; kadın 4,405 kişi) (2002 tahmini)
Nüfus artış oranı: % 1.11 (2002 tahmini)
Doğum oranı: 1 000 kişide / 9.97 doğum (2002 tahmini)
Ölüm Oranı: 1 000 kişide / 5.57 ölüm (2002 tahmini)
Net göç oranı: 1 000 kişide / 6.74 göç (2002 tahmini)
Cinsiyet oranı: Doğumda: 1.07 erkek / kadın
15 yaş altı:1.1 erkek / kadın
15-64 yaş: 1.11 erkek / kadın
65 yaş ve üzeri:1 erkek / kadın
Toplam nüfusun: 1.09 erkek / kadın (2002 tahmini)
Bebek ölüm oranı:1 000 canlı doğumda / 4.07 ölü (2002 tahmini)
Ortalama Ömür: Toplam nüfus: 83.48 yıl
Kadın:86.58 yıl
Erkek:80.58 yıl (2002 tahmini)
Doğurganlık oranı : Kadın başına 1.26 çocuk (2002 tahmini)
HIV/AİDS- yetişkin nüfusta yayılma oranı: Bilinmiyor
Milliyet (Uyruk): Andoralı
Etnik guruplar: İspanyol % 43, Andoralı % 33, Portekizli % 11, Fransız % 7, diğerleri % 6 (1998)
Din: Katolik Hıristiyanlar yoğundur.
Dil: Katalanca (Resmi dil), Fransızca ve Kastilyanca.
Okur yazarlık oranı: Nüfusun % 100'ü okur yazardır.
Genel Bakış
Gayri Safi Milli Hasıla: 1.3 milyar $ (2000 tahmini)
GSMH Gerçek Büyüme Oranı: % 3.8 (2000 tahmini)
GSMH Kişi Başına Düşen Milli Gelir: 19,000 $ (2000 tahmini)
GSMH Sektörlere Dağılımı: tarım: Bilinmiyor.
endüstri: Bilinmiyor.
hizmetler: Bilinmiyor.
Fakirlik Sınırının Altındaki Nüfus: Bilinmiyor.
Hane Halkının Gelir Oran Yüzdesi: en düşük % 10: Bilinmiyor.
en yüksek %10: Bilinmiyor.
Enflasyon Oranı (tüketici fiyatları): % 4.3 (2000)
İş Gücü: 33 000 kişi (2001)
İş Gücünün Sektörlere Dağılımı: tarım: % 1
endüstri: % 21
hizmetler: % 78 (2000)
İşsizlik Oranı: % 0
Bütçe:gelirler: 385 milyon $
harcamalar: 342 milyon $ (2001 tahmini)
TARIM
Halkın geçimi tarıma dayanır. Az miktarda tahıl (buğday, arpa, yulaf ve çavdar), patates, sebze, üzüm, tütün yetiştirilir. Hayvanlar arasından en çok yetiştirileni koyundur.
Arazi Kullanımı: Ekili-Dikili Alan: % 2
Sürekli Ürünler: % 0
Diğerleri: % 98 (1998 tahmini)
Sulanabilir Arazi: Bilinmiyor.
SANAYİ
Kerestecilik, tütün ürünleri en önemli sanayi dallarıdır. Bankacılık oldukça gelişmiştir.
Sanayi üretimi büyüme oranı: Bilinmiyor.
MADENCİLİK
Ülkede çıkarılan başlıca madenler; mineral sular, demir ve kurşun. Ülke elektrik ihtiyacını İspanya ve Fransa'dan karşılamaktadır. Az miktarda hidroelektrik üretilir.
Elektrik Üretimi: Bilinmiyor.
Elektrik Üretim Kaynakları:fosil yakıtlar: Bilinmiyor.
su gücü: Bilinmiyor.
diğerleri: Bilinmiyor.
nükleer: Bilinmiyor.
Elektrik Kullanımı: milyar kWh (2000)
Elektrik İhracatı: milyar kWh (2000)
Elektrik İthalatı: milyar kWh (2000)
TİCARET
Alış verişini komşu ülkelerle yapar.
İhracat: 58 milyon $ (1998 tahmini)
İhraç Malları: Tütün ürünler ve çeşitli mobilyalar.
İhracat Yaptığı Ülkeler: Fransa % 34 ve İspanya % 58 (1998).
İthalat: 1.077 milyar $ (1998)
İthal Malları: Önemli ithal malları; tüketim eşyaları, yiyecek ve elektirik.
İthalat Yaptığı Ülkeler: İspanya % 48, Fransa % 35, ABD % 2.3 (1998).
Dış Borcu: Bilinmiyor.
Ekonomik Yardım: Aldığı; Yoktur.
Para Birimi: Euro, Fransız frangı ve İspanyol pesetası.
Para Birimi Kodu: EUR, FRF, ESP.
Mali Yıl: 1 Ocak - 31 Aralık.
Demiryolu: Ülkede demir yolu ağı bulunmamaktadır.
Karayolu: Toplam: 269 km
Asfaltlanmış:198 km
Stabilize:71 km (1994 tahmini)
Boru Hatları: Ülkede doğalgaz ve petrol boru hattı bulunmamaktadır.
Limanları: Ülke dağlar arasında yüksek bir ülke olduğu için limanı bulunmamaktadır.
Hava Alanları: Ülkede hava alanı bulunmamaktadır.
Turizm, küçük bir ülkenin başlıca dayanağıdır ve ülke gayri safi milli hasılasının % 80'ini oluşturur. Her yıl yaklaşık 9 milyon turist ülkeyi ziyaret etmektedir. Andora'nın gümrük uygulamaması hem yazın hem de kışın turist çekmektedir.
Ülke savunması, Fransa ve İspanya'nın sorumluluğu altındadır. Bu nedenle ülkede polis gücü var iken, düzenli ordusu yoktur.
Hatlı telefon kullanıcıları sayısı: 32 946 tane (1998)
Mobil telefon kullanıcıları sayısı: 14 117 tane (1998)
Telefon Sistemi
Yurtiçi Kullanım: Modern bir mikrodalga radyo sistemi ile ülke içi haberleşme sağlanmaktadır.
Uluslararası Kullanım: Andora'nın Fransa ve İspanya ile kara hattı bağlantısı vardır.
Radyo istasyonları: Ülkede AM ve kısa dalga radyo istasyonu bulunmazken, 15 tane FM (1997) istasyonlar bulunmaktadır.
Televizyon istasyonları: Ülkede 1997 yılı itibariyle televizyon istasyonu bulunmamaktadır.
Ülkenin internet kodu: .ad
İnternet servis sağlayıcıları (ISPs): 1 tane (2001)
İnternet kullanıcıları: 24 500 kişi (2001)
: Andora Prensliği
Yüzölçümü
: 468 km²
Başkenti
: Andora Le Vella
Para Birimi
: Euro
Dili
: Katalanca
Nüfusu
: 68 403 kişi (2002 tahmini)
Ortalama Ömür
: 83.48 yıl (2002 tahmini)
Okur Yazarlık Oranı
: % 100
Kişi Başına Düşen Milli Gelir
: 19 000 $ (2001 tahmini)
Avrupa'nın güney batısında, Fransa ile İspanya arasındaki Pirene dağlarında kurulmuş küçük bir prensliktir. Pirene dağları üzerinde çok sayıda önemli yolun kavşak noktasında yer almaktadır.
Denize kıyısı olmayan ülkenin, toplam 120.3 km olan kara sınırının; 56.6 km'si Fransa, 63.7 km'si İspanya iledir.
Toplam 468 km² alan kaplayan Andora arazisinin tamamı kara yüzeyidir.
Ülkenin en alçak yeri 840 m ile Riu Runer iken, en yüksek yeri 2 946 m ile Coma Pedrosa Tepesidir.
Dağlık Andora'da uzun süreli izolasyon ve yoksulluktan II Dünya Savaşından beri gelişen turizm sayesinde zenginleşmiştir. Büyüyen ekonomisi ve gelir vergisi olmaması nedeniyle ülke yasal ve illegal pek çok göçmen çekmektedir.
Ülkenin Tam Adı
: Andora Prensliği
Kısa Adı
: Andora
Yönetim Şekli
: Parlamenter demokrasi
Başkent
: Andora la Vella
Kurtuluş Günü
: 1278 (was formed under the joint suzerainty of France and Spain)
Milli Tatil Günü
: Our Lady of Meritxell Day, 8 September (1278)
Ülke toplam 7 eyaletten oluşmaktadır. Bu eyaletler; Andorra la Vella, Canillo, Encamp, La Massana, Escaldes-Engordany, Ordino, Sant Julia de Loria.
Anayasa: Andora'nın ilk anayasası 1991'de yazılmış, 14 Mart 1993'te de referandum ile onaylanmıştır. 4 Mayıs 1993'ten beride yürürlülüğe girmiştir.
Adli Sistem: Fransız ve İspanyol sivil hukuk sistemine dayanır.
Oy Hakkı: 18 yaşını dolduran herkesin oy hakkı bulunmaktadır.
Yürütme Dalları:
Devlet Başkanı:Fransız Cumhurbaşkanı Jacques CHIRAC'ı (17 Mayıs 1995'den bu yana) Frederic de SAINT-SERNIN temsil ederken, İspanyol Kralı Episcopal Monseigneur Joan MARTI Alanis (31 Ocak 1971'den bu yana) Nemesi MARQUES OSTE temsil etmektedir.
Hükümetin Başı: Yönetim Konseyi Başkanı Marc FORNE Molne (21 Kasım 1994'ten bu yana).
Seçimler: Yönetim Konseyi Başkanı Genel Konsey tarafından seçilir ve Fransız-İspanyol temsilcileri tarafından atanır. Son seçim 4 Mart 2001'de yapıldı ve Başkan dört yıl görev yapar.
Seçim Sonuçları: Marc FORNE Molne yeniden başkan seçildi.
Kabine: Yönetim Konseyi Konsey Başkanı tarafından belirlenir.
Yasama Dalları:
Seçimler:
Seçim Sonuçları:
Adli Dallar:
Politik Partiler ve Liderleri:
Politik Baskı Gurupları ve Liderleri: Bilinmiyor.
Katıldığı Uluslar Arası Organizasyonlar: CCC, CE, ECE, ICAO, ICRM, IFRCS, Interpol, IOC, ITU, OSCE, UN, UNESCO, WHO, WIPO, WToO, WTrO (Gözlemci)
Uluslar Arası Çevre Anlaşmaları:Taraf Oldukları: Tehlikeli Atıklar.
Uluslar Arası Sorunları:
Anlaşmazlıklar: Ülkenin birkaç küçük sınır problemi vardır.
Ülke dağlık olup yüksek zirveler 3000 m'ye yaklaşmaktadır. Dağlar dar ve derin vadilerle parçalanmıştır.
Doğal Afetler: Çığ ve heyelan ülkenin en önemli afetleri arasında yer almaktadır.
Çevre konusunda önemli noktalar: Orman tahribi; dağlık sahalardaki çayırlar erozyon nedeniyle tahrip olmaktadır; hava kirliliği; atık sular ve katı atıklar çevreye zarar vermektedir.
Karasal iklim koşullarının etkili olduğu ülkede yaz aylarında sıcaklık 30°C'ye ulaşmakta, kışın ise -20°C'ye düşmektedir ve kar yağışlı geçmektedir.
Bol miktarda yağış aldığı için geniş çayır alanları ve iğne yapraklı ormanlar bulunmaktadır.
Ülkenin en önemli şehri başkent Andora la Vella'dır. Diğer şehirleri küçük kasabalar halindedir.
Ülkede İspanyol ve Fransız kökenli insanlar yaşamakta ve İspanyolca ile Fransızca konuşulmaktadır; komşu ülkelere göçten dolayı son yıllarda nüfus artışı yavaşlamıştır. Halkın çoğu vadilere kurulmuş yerleşmelerde ve özellikle başkent Andora'da yaşamaktadır.
Nüfus: 68,403 kişi (2002 tahmini)
Yaş yapısı: 0-14 yaş: % 15.2 (erkek 5,456 kişi; kadın 4,951 kişi)
15-64 yaş: % 71.9 (erkek 25,855 kişi; kadın 23,311 kişi)
65 yaş ve üzeri: % 12.9 (erkek4,425 kişi; kadın 4,405 kişi) (2002 tahmini)
Nüfus artış oranı: % 1.11 (2002 tahmini)
Doğum oranı: 1 000 kişide / 9.97 doğum (2002 tahmini)
Ölüm Oranı: 1 000 kişide / 5.57 ölüm (2002 tahmini)
Net göç oranı: 1 000 kişide / 6.74 göç (2002 tahmini)
Cinsiyet oranı: Doğumda: 1.07 erkek / kadın
15 yaş altı:1.1 erkek / kadın
15-64 yaş: 1.11 erkek / kadın
65 yaş ve üzeri:1 erkek / kadın
Toplam nüfusun: 1.09 erkek / kadın (2002 tahmini)
Bebek ölüm oranı:1 000 canlı doğumda / 4.07 ölü (2002 tahmini)
Ortalama Ömür: Toplam nüfus: 83.48 yıl
Kadın:86.58 yıl
Erkek:80.58 yıl (2002 tahmini)
Doğurganlık oranı : Kadın başına 1.26 çocuk (2002 tahmini)
HIV/AİDS- yetişkin nüfusta yayılma oranı: Bilinmiyor
Milliyet (Uyruk): Andoralı
Etnik guruplar: İspanyol % 43, Andoralı % 33, Portekizli % 11, Fransız % 7, diğerleri % 6 (1998)
Din: Katolik Hıristiyanlar yoğundur.
Dil: Katalanca (Resmi dil), Fransızca ve Kastilyanca.
Okur yazarlık oranı: Nüfusun % 100'ü okur yazardır.
Genel Bakış
Gayri Safi Milli Hasıla: 1.3 milyar $ (2000 tahmini)
GSMH Gerçek Büyüme Oranı: % 3.8 (2000 tahmini)
GSMH Kişi Başına Düşen Milli Gelir: 19,000 $ (2000 tahmini)
GSMH Sektörlere Dağılımı: tarım: Bilinmiyor.
endüstri: Bilinmiyor.
hizmetler: Bilinmiyor.
Fakirlik Sınırının Altındaki Nüfus: Bilinmiyor.
Hane Halkının Gelir Oran Yüzdesi: en düşük % 10: Bilinmiyor.
en yüksek %10: Bilinmiyor.
Enflasyon Oranı (tüketici fiyatları): % 4.3 (2000)
İş Gücü: 33 000 kişi (2001)
İş Gücünün Sektörlere Dağılımı: tarım: % 1
endüstri: % 21
hizmetler: % 78 (2000)
İşsizlik Oranı: % 0
Bütçe:gelirler: 385 milyon $
harcamalar: 342 milyon $ (2001 tahmini)
TARIM
Halkın geçimi tarıma dayanır. Az miktarda tahıl (buğday, arpa, yulaf ve çavdar), patates, sebze, üzüm, tütün yetiştirilir. Hayvanlar arasından en çok yetiştirileni koyundur.
Arazi Kullanımı: Ekili-Dikili Alan: % 2
Sürekli Ürünler: % 0
Diğerleri: % 98 (1998 tahmini)
Sulanabilir Arazi: Bilinmiyor.
SANAYİ
Kerestecilik, tütün ürünleri en önemli sanayi dallarıdır. Bankacılık oldukça gelişmiştir.
Sanayi üretimi büyüme oranı: Bilinmiyor.
MADENCİLİK
Ülkede çıkarılan başlıca madenler; mineral sular, demir ve kurşun. Ülke elektrik ihtiyacını İspanya ve Fransa'dan karşılamaktadır. Az miktarda hidroelektrik üretilir.
Elektrik Üretimi: Bilinmiyor.
Elektrik Üretim Kaynakları:fosil yakıtlar: Bilinmiyor.
su gücü: Bilinmiyor.
diğerleri: Bilinmiyor.
nükleer: Bilinmiyor.
Elektrik Kullanımı: milyar kWh (2000)
Elektrik İhracatı: milyar kWh (2000)
Elektrik İthalatı: milyar kWh (2000)
TİCARET
Alış verişini komşu ülkelerle yapar.
İhracat: 58 milyon $ (1998 tahmini)
İhraç Malları: Tütün ürünler ve çeşitli mobilyalar.
İhracat Yaptığı Ülkeler: Fransa % 34 ve İspanya % 58 (1998).
İthalat: 1.077 milyar $ (1998)
İthal Malları: Önemli ithal malları; tüketim eşyaları, yiyecek ve elektirik.
İthalat Yaptığı Ülkeler: İspanya % 48, Fransa % 35, ABD % 2.3 (1998).
Dış Borcu: Bilinmiyor.
Ekonomik Yardım: Aldığı; Yoktur.
Para Birimi: Euro, Fransız frangı ve İspanyol pesetası.
Para Birimi Kodu: EUR, FRF, ESP.
Mali Yıl: 1 Ocak - 31 Aralık.
Demiryolu: Ülkede demir yolu ağı bulunmamaktadır.
Karayolu: Toplam: 269 km
Asfaltlanmış:198 km
Stabilize:71 km (1994 tahmini)
Boru Hatları: Ülkede doğalgaz ve petrol boru hattı bulunmamaktadır.
Limanları: Ülke dağlar arasında yüksek bir ülke olduğu için limanı bulunmamaktadır.
Hava Alanları: Ülkede hava alanı bulunmamaktadır.
Turizm, küçük bir ülkenin başlıca dayanağıdır ve ülke gayri safi milli hasılasının % 80'ini oluşturur. Her yıl yaklaşık 9 milyon turist ülkeyi ziyaret etmektedir. Andora'nın gümrük uygulamaması hem yazın hem de kışın turist çekmektedir.
Ülke savunması, Fransa ve İspanya'nın sorumluluğu altındadır. Bu nedenle ülkede polis gücü var iken, düzenli ordusu yoktur.
Hatlı telefon kullanıcıları sayısı: 32 946 tane (1998)
Mobil telefon kullanıcıları sayısı: 14 117 tane (1998)
Telefon Sistemi
Yurtiçi Kullanım: Modern bir mikrodalga radyo sistemi ile ülke içi haberleşme sağlanmaktadır.
Uluslararası Kullanım: Andora'nın Fransa ve İspanya ile kara hattı bağlantısı vardır.
Radyo istasyonları: Ülkede AM ve kısa dalga radyo istasyonu bulunmazken, 15 tane FM (1997) istasyonlar bulunmaktadır.
Televizyon istasyonları: Ülkede 1997 yılı itibariyle televizyon istasyonu bulunmamaktadır.
Ülkenin internet kodu: .ad
İnternet servis sağlayıcıları (ISPs): 1 tane (2001)
İnternet kullanıcıları: 24 500 kişi (2001)